’16 de decembro’, dia de loito

Á última curta de Álvaro Gago é desas obras que oxalá fosen de ciencia ficción

Despois de colocar Matria como unha das obras imprescindibles do audiovisual galego dos últimos ano, Álvaro Gago volve cunha nova curtametraxe, 16 de decembro. De novo, trata a temática da muller. Aínda que esta vez o enfoque é diferente, volve denunciar a sociedade patriarcal que vivimos e unha consecuencia directa dela.

Sen dúbida, esta obra supón un paso cara adiante na carreira de Gago, que afrontou dende os códigos que caracterizan o seu traballo retos novos. Para isto, contou con parte do seu equipo habitual, como a directora de fotografía Lucía C. Pan, que volve facer un traballo moi destacable.

Esta vez a acción localízase en Vigo, en concreto no barrio de nacemento do director, mais esta é a primeira vez que na súa obra na que se perde a perspectiva local. O relato neste caso ten tanta forza e é tan universal que remata por comerse todo o traballo de localización e de documentación tan brutal que adoita acompañar ao cinema de Gago, mais tampouco é algo negativo, xa que xoga en favor do que se conta.

DÚAS PARTES

A nivel estrutural a obra pode dividirse en dúas partes. Na primeira, a modo practicamente de prólogo da acción principal, móstrase un partido de balonmán onde os planos son curtos, a montaxe rápida e existe unha grande fisicidade. Neste momento coñecemos á protagonista, interpretada por unha Cris Iglesias que firma neste caso unha das mellores actuacións da súa carreira.

Tras estes minutos onde vemos a unha muller forte e decidida nun contexto favorable, todo cambia. Sae á noite e os planos comezan a alongarse máis e e a moverse nunha sordidez que denota o que vai acontecer no clímax narrativo da curtametraxe, no que un grupo de rapaces cometen un acto absolutamente terrible contra a protagonista.

Esta agresión está contada a través dun plano secuencia que podería lembrar á polémica plano secuencia de Gaspar Noé en Irreversible. O espectador ve todo sen pode actuar esta vez dende o interior do coche mais quen o presencia tampouco fai nada. É un momento de grande violencia tanto no sonoro como no visual.

Chegado a este punto cómpre sinalar que as intencións de Gago son ben diferentes que as do francés. Neste caso non se quere relatar a maldade humana, senón unha realidade que existe e se mostra tan brutal como é (aínda que sen columpiarse coa ética do xeito que o fai Noé). Neste caso téntase mostrar a verdade sen ambaxes e denunciala.

DISCURSO GLOBAL

Os homes que perpetran a acción non teñen rostro e isto é un aspecto importante. O que se busca neste caso non é focalizar a denunciar neses rapaces que fan cousas inxustificables, senón sinalalo como unha consecuencia do carácter patriarcal da sociedade. En definitiva, denúnciase dende un caso particular unha problemática global.

A razón do título da curta é un asasinato machista que aconteceu en Vigo o 16 de decembro de 2016. Dende entón este tipo de crime se seguen sucedendo a diario. Cómpre observar o filme como unha sorte de peza documental ficcionada, xa que narra algo mil veces visto lamentablemente. É destas obras que é necesario apoiar dende un punto de vista máis aló do puramente cinematográfico, pero que oxalá puideran ser catalogadas como ciencia ficción.

Director: Álvaro Gago
Guión: Álvaro Gago
Fotografía: Lucía C. Pan
Música: Xavier Bértolo
Ano: 2019
País: Galicia
3.5