Fiona Apple roza a perfección con ‘Fetch The Bolt Cutters’

Release Date
17 Abril, 2020
Discográfica
Epic Records
Xénero
Art pop
Our Score
9.5

A traxectoria practicamente impoluta de Fiona Apple, xenio de entre os xenios, seguiu un devir natural durante os últimos 24 anos, sen ningunha ruptura disonante entre discos. Se ben Tidal (1996), When The Pawn… (1999) e Extraordinary Machine (2005) eran discos de pop -con algunhas das cancións máis brillantes feitas xamais no xénero-, o gran salto que supuxo The Idler Wheel… (2012) cara o desmantelamento dos paradigmas non semellaba unha disidencia radical. As influencias do jazz e do blues eran máis palpables ca nunca, pero Apple levaba bebendo delas desde aquel marabilloso debut, chegado coma un folgo de frescura nun momento no que o pop, en pleno declive cualitativo, soaba todo igual.  

The Idler Wheel… foi absolutamente rompedor. Austero e escindido de calquera intrincamento instrumental, o piano e a percusión tomaban as rendas para musicar a lírica máis sincera e directa. E aínda que Fetch The Bolt Cutters tome todos estes elementos, volve levalos un estribo por riba. Ao bordo da perfección, sorprende tanto ao oído algo tan vangardista, tan inédito e, sobre todo, tan honesto, que emocionarse é tarefa case imposible.

Todo o que quere Fiona Apple quere expresar sintetízase no título: “trae a cizalla”. Un manifesto escrito por unha muller que, xa polo mero feito de ser muller, sufriu desmesuradamente nun mundo dirixido por homes -o de todos nós, e tamén o da música-. Cada canción é un relato. Ensaios sobre a toxicidade das relacións sentimentais -nos que ataca directamente aos homes-, da competitividade entre mulleres, e tamén sobre as cadeas que unha mesma se impón para intentar facerse notar e querer. Con 42 anos, xa é hora de caer na conta dos erros e romper as cadeas.

A voz de Apple soa clara, concisa e directa. Xa non existe a necesidade de mostrar os mellores artificios vogais; o importante é o que se conta. Se o contexto o pide, berra. E os gritos poden converterse en murmurio, e outra vez en alarido. Os instrumentos adáptanse ás palabras. O piano, o baixo e a percusión guíanse por cada unha das sílabas pronunciadas, facéndoas nítidas, completando o sentido de cada verso e cada estrofa.

“I’ve waited many years, every print I left upon the track has led me here” (Esperei moitos anos, cada pegada que deixei no camiño levoume ata aquí). Con estes versos comeza a viaxe introspectiva cara ao cerebro de Fiona Apple, deixando moi claro que quen os canta non se arrepinte de nada, pois todo o que viviu fíxoa ser o que é. I Want You To Love Me abre o disco e alza a experiencia ata o ceo.

Un potentísimo piano marca artificiosamente o ritmo, mentres os baixos redundan, materializando un abismo enfatizado pola sucesión de estamentos sobre a necesidade de ser libre e ser querida. “And while I’m in this body I want somebody to want, and I want what I want and I want you to love me” (E mentres estea neste corpo quero alguén que queira, e quero o que quero e quero que ti me queiras). Os murmurios tórnanse en grito e, finalmente, en alarido, ao máis puro estilo Yoko Ono. Descargando a raiba coa voz e contra as teclas do piano, o camiño xa está despexado.

Tras unha apertura capaz de facer brotar as lágrimas con pura efusión de emoción, o disco non perde nunca o resorte. En Shameika, Fiona teletranspórtanos á súa infancia; mesmo momento onde as súas relacións co resto de mulleres comezan a enturbiarse. Fetch The Bolt Cutters acabou no tracklist no último momento -nun principio, o título do disco non ía ter canción homónima-, e funciona coma síntese: fala da súa relación con ela mesma, e dos problemas causados por crecer á vista do ollo público –“I grew up in the shoes they told me I could fill” (Crecín nos zapatos que me dixeron que podía encher)-, ao tempo que se roga a si mesma que se desprenda dos mesmos  –“Fetch the bolt cutters, I’ve been here too long” (Trae a cizalla, levo aquí demasiado tempo). Entre coros, ladridos e percusións, sucédese un canto á liberación das cadeas que nós mesmas atamos ao noso corpo.

En Under The Table, unha lixeira canción sobre a liberación da muller nunha relación cun home tóxico, remata por converterse nun caótico vendaval cheo de ira. Relay constrúese sobre unha repetitiva estrutura de coros e percusión, reminescentes aos desfiles de jazz de Nova Orleans. A dor na voz, coma de cantante de blues, pálpase de principio a final en Rack Of His; sobre como Apple se sinte utilizada polos homes, e como rematou por empregarse a ela mesma coma un instrumento -“And I’ve been used so many times, I’ve learned to use myself in kind. I try to drum, I try to write” (E fun usada tantas veces que aprendín a usarme a min mesma. Intento facer percusión, intento escribir).

Newspaper funciona como unha redención cara a súa relación coas mulleres, igual que Ladies: unha pegadiza e envolvente en clave de blues, quizais o corte máis achegado aos paradigmas máis familiares de composición musical. Heavy Balloon fala sobre a depresión movéndose entre a cólera e a alegría, porque Fiona decidise aceptar a tristeza e empoderarse con ela.

Chegados xa cara o final, aparece o corte máis logrado do álbum. Cosmonauts xera unha atmosfera antigravitatoria única, na que uns coros celestiais envolven, alzan aos aires e aupan os versos: “You and I will be like a couple of cosmonauts, except with way more gravity than when we started off” (Ti e eu seremos unha parella de cosmonautas, excepto con moita menos gravidade que coa que comezamos). Nun final apoteótico, merecedor do título de himno de rock, os apaixonados gritos vólvense zumbidos no oído, expirando a calma tras a carraxe.

For Her comeza como un xovial canto feminino de cabaret, ata que Apple racha en furia novamente: “You raped me in the same bed your daughter was born in” (Violáchesme na mesma cama na que naceu a túa filla). Fiona obríganos a escoitar o que adoito non queremos oír; aquelo que non poderemos cantar con ela ao unísono. Drumset volve á clave de Nova Orleans, e cada golpe no tambor salienta unha sílaba, para que todo o dito non caia en saco roto: “You’ve got to get what you want how you want it, but so do I” (Ti tes que conseguir todo o que queres como o queres, pero eu tamén).

On I Go pecha o camiño, coa única pretensión de deixar claro, mediante a repetición sucesiva, o mesmo co que comezaba o disco: a necesidade de seguir andando por unha mesma. “On I go, not toward or away. Up until now it was day, next day. Up until now in a rush to prove, but now I only move to move” (Sigo, nin para diante nin para atrás. Ata agora fora un día, o seguinte día. Ata agora na présa por constatar, pero agora só me movo para moverme). Romper as cadeas.

Fetch The Bolt Cutters é unha obra sobre e para a liberación. A liberación feminina, pero tamén de liberación persoal, na que pouco importa o xénero. Unha Fiona Apple madura que por fin se recoñece a si mesma, e cuxa única pretensión é mostrarse a si mesma. Sen medo á imperfección, cando a toma sae mal, non a repite, pois todos os erros son benvidos.

Todo é iracundo. Cada golpe de percusión -a un bombo, a un pratiño, a unha porta ou a un parede-, cada ladrido, cada pulso a unha tecla no piano, cada verso. Fetch The Bolt Cutters respira raiba contida durante moitos anos, agora por fin liberada. Todo semella impulso, e quizais a maxia resida en que nada parece seguir unha folla de ruta. Unha viaxe estremecedora, que revolve os adentros e fai aflorar o poder máis primitivo e irracional da música. Fiona Apple foi sempre pura vangarda. Pero agora, máis madura que nunca, conseguiu firmar a súa obra mestra. A espera mereceu a pena.

9.5
Pódeche interesar...
O Melona Fest pecha o cartel da súa quinta edición