Esposa fan música pop rítmica, rápida e galega

Cibrán e Xacobe coincidiran xa en proxectos como Monstruo e o colectivo Porno. Con todo, iso só foi o xerme de Esposa: xuntos, acompañarían a Eba Reiro en diferentes recitais, anunciándose como “Eba Reiro máis Esposa”, ata que se lanzaron por outro camiño. Diferían daquel punk do que bebían para facer Monstruo, e abríanse agora novas posibilidades de ritmos e composicións dos artistas que estaban tralo proxecto. De feito, moito dese son menos edulcorado, por dicilo dalgún modo, aínda é perceptible no EP de lanzamento de Esposa, Señor de (2016).

Para a edición número 14 da Festa do Cineclube de Compostela, celebrada na Gentalha do Pichel, uniuse María e viron que o proxecto podía saír adiante evolucionando o seu son ata o que foi o seu primeiro álbum, Xardín Interior (2017). Repetiron este 2018, para celebrar o décimo sétimo aniversario dunha das pequenas alegrías máis bonitas que ten Compostela.

Nos vosos comezos lanzarades unha nota de prensa chamando ao que faciades pop rápido, mais vós mesmos dicides que se calmou. Sentides máis madurez tanto no voso son e en vós?

MARÍA: Foi un cambio bastante natural. Non é o mesmo agora que estamos os catro xuntos. O proceso de composición é conxunto.

CIBRÁN: Ao principio eran unhas ideas que xa viñan máis traballadas da casa, agora algunhas xa saen máis conxuntamente.

MARÍA: Ao estar os catro probando cousas eran as cousas naturais que saían, non sei. Xardín interior saíu sobre unha melodía de teclado. Supoño que antes cando non había tanto teclado sairía a raíz dunha guitarra, dun riff, duns acordes, e iso inflúe na maneira en que logo queda unha canción.

CIBRÁN: Si, nun principio era un pouco iso. Como non tiñamos baixo… Agora tampouco temos, pero María soe tocar o sintetizador cos sons máis graves iso enche dunha maneira que deixa máis libres a Mar e Xacobe. Mar toca dunha maneira máis atmosférica. Xacobe si que ten unha maneira de utilizar a guitarra moi rítmica. Ten que soar a guitarra case coma un elemento de percusión, pero ten moito espazo para encher con arpexos.

Eu creo que nunca o pensara como  un proceso de madurez, pero é algo que si que lle pasa a moitos grupos: empezas cunha idea moi definida e ao longo do tempo é normal que chegue un punto que vaias variando, porque varía o que estás escoitando nese momento, o que queres dicir musicalmente ou liricamente.

Como funcionades como grupo?

MARÍA: Algo que temos que destacar, non sei se pasa no resto de grupos, é que nós o proceso do disco fixémolo entre nos os catro, dende a produción que a fixo Xacobe —con Iván, que é o técnico de estudo—, o deseño e as fotografías fíxoas Mar… Se vedes o disco, a carpeta e todo fixémola nós.

CIBRÁN: Nun grupo aparte do proceso de composición hai moitas cousas das que encargarse, non? O que son chorradiñas moitas veces, pero iso. Alguén ten que conducir, alguén ten que levar as contas… María é a tesoureira, Xacobe é quen sabe conducir… As redes e o resto máis ou menos imos repartindo.

Intentamos que sexa máis ou menos democrático e en función dos intereses ou habilidades de cada un, pois vai ocupándose dunhas tarefas ou outras. Logo, na tarefa de produción do disco, aí Xacobe levou moito máis traballo e estivo máis implicado. Despois puido descansar diso mentres Mar e María estaban máis ocupadas do deseño… En canto á composición, hai moito traballo en conxunto que vai variando en función do tema.

MARÍA: E das outras ocupacións que teñamos, se temos máis ou menos tempo.

CIBRÁN: Si, porque aparte non temos moito tempo. Non podemos traballar todo o que nos gustaría. Temos bastantes ideas gardadas nun caixón que non podemos sacar adiante por cuestións da vida, traballo…

MARÍA: O que pasa que como non é laboral como debería ser, normalmente Xacobe era o que estaba máis explotadísimo traballando. Moitas horas.

CIBRÁN: Si, el agora está no paro e estou traballando máis eu. Creo que no disco nótase, e nas cancións novas igual un pouco menos, pero si que hai un pouco de cuestionamento arredor da identidade, do momento no que nos atopamos. Xa acabamos a carreira e deberíamos estar metidos no mercado laboral dalgunha maneira.

Pola formación que temos, todos estamos preparados para ser traballadores culturais. Estamos nunha situación moi precaria, e iso son circunstancias que aparte de ser sobre nós e do noso entorno, afectan ás nosas letras e vese esa indefinición porque non podemos pensar a medio prazo. A profesionalización para nós non é unha opción.

MAR: É imposible.

CIBRÁN: Dicía o Leo en Galicia Confidencial que houbo épocas nas que non tiña traballo do seu, e que vivía da música. De maneira moi precaria, pero que daba sacado cartos para vivir porque el tamén ten moi poucos gastos. Entendo que hai grupos que poderían apostar por facelo, pero nós non temos moi claro que queiramos facer esa aposta. Aparte de ser moi arriscada implica dedicarte cen por cen a iso. Ter claro que é o que queres facer, e hai outras maneiras nas que podemos seguir facendo arte, creando cousas sen ter que dedicarnos á música ao cen por cen.

Cristina Calvete

Volvéstedes a gravar as catro cancións do álbum. Por que?

CIBRÁN: Cando gravamos as outras non estaba María. Só metemos a súa voz nunha despois. Cambiamos os arranxos e parecíanos que reflexaba que o grupo son catro persoas e non tres. Non vai moito máis aló diso. Senón teríamos que esperar a compoñer algún tema máis para que non quedase moi curto.

Soa máis completo todo.

MARÍA: Si, metémoslle baixo, que non tiña, e Mar puido facer outros arranxos.

MAR: A maqueta gravámola no baixo de Xacobe. Quedara todo máis improvisado, máis a lo loco.

Nós en Balea fixemos crítica do voso álbum. Que vos pareceu?

MARÍA: Molaba, porque había cousas que diciades que me pareceron guai.

CIBRÁN: O que botei en falta na crítica era falar das letras, por exemplo, porque era unha crítica moi centrada no aspecto musical. Botaba en falta un pouco un comentario noutro ámbito, pero é moi friqui que vos faga unha crítica da crítica.

Pero está guai. Precisamente é unha das cousas que falabamos antes, ese rollo de que ti ao final fas algo e queres que haxa alguén que o escoite. É xenial que alguén lle dedique o tempo que lle dedicades vós.

MARÍA: A min o que dá rabia é que haxa alguén que colle e copie a nota de prensa, é como… Sabes, porque para que digan de nós o que xa nos dicimos… As notas as facemos nós, ou o noso entorno, e é como… Molaba que si que fose máis, non sei, nun sentido máis crítico.

XACOBE: É a nova moda do xornalismo moderno. Cando está todo mascadiño…

Nunha frase dicides, que “escribir unha canción é como militar”. Ata que punto é importante para as vosas letras o voso pasado militante?

MARÍA: Eu penso que expón a nosa maneira de militar, do que pensamos. Desafogamos. Eu creo que dalgunha maneira acabei bastante frustrada, non sei.

CIBRÁN: Si, eu tamén. Eu creo que Xacobe non tanto porque non militou, pero desde fóra igual si. A base é esa decepción coa participación política en partidos, ou en sindicatos de estudantes. Despois, fúmonos un ano en Barcelona, e a partir de aí foi como dicir “bueno, cara a onde reconducimos toda esa militancia?”. Naquela época estaba estudando audiovisuais, e quixen buscar o audiovisual dende o pensamento crítico.

Cando volvín a Galicia comecei a colaborar co colectivo Porno e foi como decir “esta é a miña maneira de militar agora”. O centro ideolóxico diso era máis que nada o pensamento crítico sobre as cousas, e non un pensamento concreto senón promover realmente a reflexión. Saír da inercia á hora de pensar o mundo, ou o que sexa.

Dentro diso estaba o activismo cultural. Non conseguimos levalo máis aló de alí, e acabamos frustrándonos nós mesmos e queimados con outra maneira máis de militar.

Entón ao final é como “que nos queda?”. Quédanos o grupo e o proceso de compoñer, de pensar, de ir a sitios, de tocar. E a maneira na que o fas pois é unha maneira máis de militar, e ao mesmo tempo é unha fonte de frustracións.

Aquí fala un pouco diso de quero ser útil para alguén máis que para min mesmo. Esa vontade de que o grupo non sexa unha cousa solipsista, que tamén o é, pero que é unha maneira de establecer comunicación con alguén, con canta máis xente mellor, e transmitir o noso pensamento sobre o mundo e ver se alguén pode sacar algo limpo de aí.

Botades en falta que haxa algo máis colectivos que practiquen algún tipo activismo?

CIBRÁN: Si, dentro diso boto en falta moitísimas cousas e síntome responsable en parte por non saber articulalas doutra maneira. Para min o modelo que máis esperanza me dá é o sitio que máis me emociona é o Liceo, porque é realmente inspirador nese sentido, e que no seu caso conseguen que a súa implicación política, entre un grupo  de xente bastante heteroxéneo, consiga transmitir.

Velos apoiar determinado tipo de cuestión políticas que logo moitas veces como grupo nós non somos capaces de articular pero é como “non deberíamos posicionarnos sobre esto?”. Por exemplo, penso no tema da censura agora mesmo, coma co tema de Valtonyc e demáis, e é como “non somos capaces de articular unha resposta colectiva dende a cultura a iso”.

Logo ao final dende o ámbito da cultura, aínda que sexa cultura alternativa, ao final a maioría do tempo pásalo falando de cartos. Hai esa especie de interese por parte dalgunha xente de dignificar a parte profesional do traballo, pero esquecémonos moitas veces da outra parte, non? De dignificar a parte artística.

XACOBE: Eu nunca militei en nada, o único que sei é queixarme. Supoño que tamén o vexo un pouco así a cuestión da banda. Ten ese compoñente militante. Creo que tamén ten moito que ver con esa fronteira entre amateur e non. Cando isto é amateur require un compromiso que para min é asimilable á militancia en moitos aspectos. O tema da profesionalización, dos cartos e demais, si que nos últimos anos é un debate que estamos tendo moito, que antes, fai 5 ou 6 anos non tiñamos.

A xente que coñecíamos que tocaba e demais non estaba tanto… Non sei por que exactamente, se por inconsciencia e descoñecemento ou se porque creamos unha especie de utopía de que tocando en bares para trece persoas algún día virían e nos poñerían un forro de billetes.

CIBRÁN: Non era tanto pensar no forro de billetes, senón pensar que tocar en bares de trece persoas é a hostia.

MARÍA: As cousas cambiaron, de aquí a 10 anos para atrás era todo totalmente diferente. Por exemplo había grupos que tocaban e o máximo que gañaban eran 300 euros. Non había ese interese que agora si que pode haber. Mira Oh! Ayatollah, que están empezando a tocar e xa teñen os seus concertos, o seu caché. En 2005 que Oh! Ayatollah empezasen a tocar e tivesen caché e tocasen en festivais véxoo moi difícil, pero bueno, non sei.

O disco foi nomeado ao mellor albume en galego nos Premios da Música Independente. Como se vive?

CIBRÁN: Queda como moi de guai dicir que nos dá igual.

MAR: Non nos emocionan especialmente esas cousas.

MARÍA: Fainos máis ilusión calquera tontería.

CIBRÁN: Como cando nos fixo un debuxo unha nena.

MARÍA: Ou creo que nos fixo moita máis ilusión ir tocar a Italia.

MAR: Pero foi guai, si, tampouco o esperábamos. Había moita xente, todo moi postureo. Ao final é todo menos música. Os premios están guais, pero ao final eu creo que hai moitas cousas debaixo. Tampouco tivo ningún tipo de relevancia nin no que facemos nin tampouco a nivel de medios, creo.

Por exemplo, a min si que me fixo ilusión ver as fotos que tiñamos da xente cando votaba. Foi guai, non me esperaba tanto. Para min foi emocionante dicir “buah, é que non todos son os teus amigos” (risas). Iso para min foi bonito, pero houbo alguén que se molestou.

CIBRÁN: É que ao final tamén moitas veces sobredimensiónanse as cousas. Somos un grupo moi pequeno, e gran parte do noso público coñecémolo. Está guai iso, pero moitas veces parece como que se fala das cousas coma se tivesen unha dimensión que non é tan real.

Ao final canta xente escoitaría o noso disco? O noso alcance é bastante limitado. Aínda nos sigue facendo ilusión que veña alguén que non coñeces e che diga “gústame moito o que facedes”.

MAR: E, logo, nos premios teñen premios ao mellor albume en galego, ao mellor albume en catalán… Claro, iso son uns premios que cando vas alí tes a sensación que son uns premios que non interesan a ninguén. É o que menos importa de toda a gala: isto que pase rápido. Non se valora. É a sensación que che dá.

CIBRÁN: Si, son como os premios técnicos dos Goya.

Cristina Calvete

Védelo algo recorrente na música galega?

MARÍA: Son moitas cousas. Depende do público que te escoite, porque tamén nós o que facemos para moita xente non é música galega. Como un xénero que non é noso.

CIBRÁN: Porque non é música galega, é música en galego.

MARÍA: Efectivamente. Hai moito público así, hai que recoñecelo. Depende de con quen te atopes pois che vai dicir iso ou non. No ámbito cultural aquí en Galicia hai como moitas tensións diferentes, como podería ser esa.

CIBRÁN: Para min facemos música galega. Ou sexa, facemos música anglosaxona, pero tampouco creo que sexa a lingua o elemento que defina así a música. Ti ao final formas parte dunha comunidade, como conxunto de persoas, non como Comunidade Autónoma. Ao final iso é o real, da igual se fas música instrumental, en galego, en castelán…

MAR: Hai certos prexuízos con algunhas cousas. Hai algunhas que avanzaron, que se aceptan máis, pero por exemplo eu non me movo moito no ámbito folk.

MARÍA: Por exemplo, tocamos con O Sonoro Maxín e estivo moi guay, e non ten nada que ver co que facemos. Foi moi agradable.

CIBRÁN: Eu creo que ao final o que sucede é que nós facemos música en galego porque pensamos en galego, entón para nós é natural facelo e o que queremos é que se note como natural, normal, e non ter que dar explicación algunha sobre a lingua que utilizamos. Algunhas veces que nos teñen preguntado…

MARÍA: Moitas veces.

CIBRÁN: É como que aos grupos que cantan en inglés non lles preguntan por que cantan en inglés. A min que a xente que cante en galego e castelán paréceme normal, pero que haxa xente que canta en inglés paréceme unha cousa do máis absurda, aínda que entendo por que se fai. Pero paréceme a lingua verdadeiramente agresiva no ámbito da música pop. É a gran dominante, e é a que consigue que teñamos na cabeza a idea de que a maneira normal de facer pop é en inglés.

Credes que dende Galicia se está facendo algún esforzo en axudar a difundir grupos galegos nos medios de comunicación?

MARÍA: Un dos soños de Cibrán é que o chamen para tocar no Luar. Está como traumatizado porque iso nunca vai pasar.

CIBRÁN: Eu creo que, aínda que sexa dunha maneira sarcástica, o Luar é un dos núcleos centrais da cultura galega. É como o lugar de máxima popularidade, moito máis transversal do que parece, e ao mellor incluso máis transversal que Land Rober.

MARÍA: Non, non te creas. En Land Rober non hai moita música en directo.

CIBRÁN: Recordo ter visto a Agoraphobia en Land Rober, a Ataque Escampe en Tourilandia cando o había… Tamén estiveron na TVG Novedades, Triángulo, Terbutalina…. Quero dicir, que non é unha cousa completamente pechada a este tipo de cousas, e de feito hai esta páxina do LuarTube da que eu son bastante fan…

MARÍA: Eu creo que antes, fai tempo, na TVG, había programas dedicados á música, como Banda Curta… Había moitos máis programas que, o tipo de música que tocamos nós igual tiñan máis cabida. Na radio por exemplo está Onda Vital.

MAR: É unha rara avis ao final, porque logo en Radio Galega a música que poñen seguido é música en inglés.

CIBRÁN: En certa parte é iso. Se houbesen máis programas poderían ser máis especializados. Poderían atender a públicos máis diversos e ter máis atención a cada nicho.

MAR: Recordo que, cando estivemos en Italia, ás rapazas que foron connosco dende o País Vasco as chamaron de todos os medios de alí. Valoraban moito que un grupo de alí fora a tocar a Italia, a nós non nos chamou ninguén.

Pódeche interesar...
Death Stranding brilla nos nomeamentos aos Game Awards 2019