De páxinas vivas e poderosas: ‘Os libros que hai en min’ de Emma Pedreira

Ano
2021
Editorial
Cuarto de Inverno
Idioma
Galego
Our Score
5

Coido que a mellor maneira de honrar a lectura de Os libros que hai en min (Cuarto de Inverno), o penúltimo (e digo penúltimo porque agardo que nunca chegue o último) exercicio bibliófilo de Emma Pedreira (A Coruña, 1978), é abandonar na medida do posible o ton crítico e pretensiosamente académico para recensionalo do xeito máis anticanónico que se poida. E coido que debe ser así porque igual que a súa autora se declara incapaz de disociar as súas experiencias lectoras das vivencias que as acompañaron, eu non puiden evitar reelaborar o relato vital propio no meu acceso ao feito literario mentres viaxaba no tempo e nas páxinas da man desta escritora coruñesa. Vaian por diante as miñas desculpas á autora por intentar facer escolios á súa obra.

Todas as obras lidas evocan un momento, un espazo e un sentir paralelos que acaban interseccionando. Os libros […] rara vez chegaron sós, pequenos planetas de papel e cola, senón que eran embigo dun algo maior que tanto me marcou que os trouxen –e me trouxeron– ata aquí, di Pedreira, e hai moita verdade nesta reflexión, aínda que eu non percibín tan nitidamente o cheiro a peixe e tinta de lura cando lin De catro a catro de Manuel Antonio naquela colección de cortesía dun coñecido xornal que nin a autora nin eu nomearemos (non minto se digo que apuntei nun post-it como tarefa pendente “cheirar este volume en canto remate de ler”) nin gustaba tanto do doce de mazá como para acompañalo nas miñas innumerables lecturas de Astérix o galo, eu era máis de paté de atún La Piara con pan torrado Recondo (neste caso, a marcas eran importantes), aínda que si son capaz de retornar á soidade adolescente que me embargaba mentres lía Crime e Castigo de Fiódor Dostoievski ou á chamada vocacional do mundo clásico mentres peneiraba as sempre complexas lecturas da Ilíada homérica ou a Medea de Eurípides.

Malia seren hoxe en día unha das invencións humanas máis inservibles, as enciclopedias poden ser unha primeira taberna máis que idónea para comezar a servirse pratos nese enorme “buffet libre” que é a literatura, mesmo se isto ocorre de forma serodia, como lle aconteceu a Pedreira. O tránsito da aversión inicial á devoción máis absoluta polo acto mesmo de ler e mergullarse nas historias parece improbable, especialmente a determinadas idades, mais sempre hai unha ou varias pedras de toque para percorrer un traxecto que as que fomos lectoras precoces adoitamos desandar varios anos e algúns títulos universitarios en filoloxía despois.

Polo tanto, envexo moito que Emma Pedreira siga visitando o buffet de forma ininterrompida e con verdadeira gula, devorando tantas e tan diversas obras procedentes de calquera pluma e sistema. Mais non é o único que envexo na súa ordenadamente caótica autobiografía literaria, pois debo declararme admiradora das súas concepcións alternativas sobre determinados axiomas da literatura (os poetas do Rexurdimento son para a autora a “triple entente da gaitacarropatria”) e dun recoñecemento explícito: os libros que non se entenden tamén poden tocar algo en ti, conmoverte e abraiarte alén de que a eséxese resulte escura, feito que moita xente oculta e practicamente é un tabú (especialmente para as que escribimos sobre o que lemos e ás veces tememos que alguén nos cache na nosa ignorancia á hora de recibir e interpretar algunhas pasaxes ou mesmo obras enteiras). Mais se con algo me identifico de xeito definitivo é coa súa teima de mercar libros por riba das súas posibilidades, quedando moi agradecida polo coñecemento do termo tsundoku, que tan ben define tamén as miñas manías acumulativas.

Unha das revelacións máis rechamantes que se acha respecto a isto último é a seguinte: adoito levar de viaxe as bragas, calcetíns e camisolas máis vellas e que evito tirar na casa para poder desbotalas no lixo durante a viaxe e traer no seu lugar libros e máis libros. Se cadra é unha actitude materialista de máis, pero non hai nada máis materialista que ser adoralibros: tocar, levar entre as mans, posuír, mercar, levar emprestado. A roupa interior tería tamén a súa morte, que hai de malo en facela coincidir con outro meridiano? E non deixa de ser curioso que se realice tal intercambio entre dúas cousas que nos visten por dentro, aínda que de formas ben distintas. Co cal, esta lectora non pode máis que tomar nota para futuros desprazamentos.

O anecdotario de Emma Pedreira dá pé a infindas autodeclaracións mentais, xa sexa para concordar (efectivamente, unha libraría nunca debería chamarse “Ayuntamiento”) ou para contestar (se hai película que adapte un libro, pode ser ata máis produtivo botarlle un ollo antes para logo interesarse polo material orixinal que a inspirou) e sería imposible recompilalas todas nestas liñas. Os libros que hai en min é, en definitiva, un convite continuo e saudablemente heterodoxo a repensar a nosa relación cos libros e co que neles se agocha, a revisar a súa influencia nos momentos críticos e a proxección que poden ter nos intres máis resplandecentes do noso periplo, a confesar filias e fobias e, sobre todo, a alicerzar e amar o noso propio cosmos literario. Pedreira debulla a súa intimidade letrada con todos os matices propios que non se achan noutros ensaios literarios coma os de Mikita Brottman, Agnès Desarthe ou Suso de Toro e apelando constantemente ao sentir poético das súas potenciais receptoras, obrigadas sen remedio a contrastar as súas propias experiencias cos libros ao compás da lectura.

Déixanos contarcho!
Mantente ao día das nosas novidades uníndote agora á nosa lista de suscriptores.