El Kanka: “O galego é un anfitrión eterno”

Juan Gómez Canca, mellor coñecido como El Kanka, leva moitos anos moitos anos latendo no panorama estatal. Pouco a pouco, nun crecemento constante, foi facéndose un nome máis e máis grande. Pasando de tocar en bares a encher as salas máis grandes do Estado. A súa música nace dunha forte intención poética, sempre amable e modesta, materializada nunha fusión ilimitada de folclores do Estado e do outro lado do Atlántico. Flúe e concentrar frescura e calor.

O vindeiro 6 de novembro, El Kanka tocará en acústico no Hall Auditorio Mar de Vigo, no marco de Momentos Alhambra Acustiquísimos, coas entradas xa esgotadas. Falamos con el sobre a canción de autor e o seu o proceso creativo. E tamén sobre a forza do directo e como canalizalo nesta Nova Normalidade que tanto está a facer sufrir ao sector cultural.

O 6 de novembro tocas en Vigo. Como se sinte tocar ante un público tan reducido e calmado?

A verdade é que teño tocado moitísimas veces para moi pouquiña xente. Tanto ao principio cando vendía vinte entradas, coma nos últimos anos. Sempre quixemos reivindicar os concertos a guitarra e voz e os aforos pequenos. O que non fixeramos nunca eran concertos con máscaras e a xente separada. E aínda que esteticamente é impactante, despois da segunda canción xa se me esquece todo. Como todo é tan incerto e pasamos moito tempo sen tocar en directo, creo que a xente que está vindo a vernos ten moitas ganas de escoitar música en vivo. Nesta época recibín os aplausos máis bestas da miña vida, e fixen algúns dos meus concertos máis bonitos. A xente tiña moitas ganas de música, e nós tamén.

Esa proximidade ao público nos concertos é moi importante para ti. Está a gravación en estudio supeditada ao directo?

Absolutamente. Eu empezara a gravar cousas porque fai falta ter unha carta de presentación. Ao principio ía de sala en sala e de bar en bar coa maqueta na man para ver se me deixaban cantar. Nin sequera pensaba que a xente ía escoitar as miñas cancións e as ía saber; foi algo que me sorprendeu polo camiño. Non obstante, si desfruto das gravacións. Mólame ver como as cancións se visten de traxe, convértense nalgo distinto e un pouco máis sofisticado. Pero é incomparable ao directo. Eu creo que aí é onde está a pureza; onde eu estou cantando sen trampa nin cartón, mirando á xente á cara e vibrando co mesmo sentimento e co mesmo acorde.

A xira que tiveches que cancelar pola pandemia volve en formato reducido estes meses. Botabas de menos a Álvaro (guitarra) e a Manín (percusión), ou prefires estar ti só no escenario?

Eu estou moi cómodo só, porque compoño así. De feito, todos os anos dou algún concerto eu só coa guitarra. Hai algo en facelos en solitario que é moi puro, moi auténtico e moi libre. Pero ao meu Álvarito e ao meu Manín quéroos moito, a de aventuras que vivimos xuntos. Eles non soamente aportan ás cancións, igual que o resto da banda; tamén somos colegas. Estou cantando no escenario e miro ao público, pero tamén miro ao lado e ver aos meus amigos. É unha cousa de camaradería, de vivir iso todos xuntos. Boteinos moito de menos este verán, que fixen 25 concertos a guitarra e voz; pero agora afortunadamente puidemos rescatar catro concertos da xira.

O sector cultural, e o mundo dos espectáculos especialmente, está a sufrir con especial sarna a crise da COVID-19. Ves un futuro esperanzador?

Véxoo máis incerto que esperanzador, pero creo que as augas volverán á súa canle. O sector está sendo apaleado; primeiro pola pandemia, e despois polos nosos queridos gobernantes que o deixaron de lado. Non estiveron á altura para un sector que fai tantísimo para todo; para o ánimo, para as letras, para o desenvolvemento do individuo. Pero tamén é un dos sectores que máis está respectando os protocolos sanitarios. Nin nos bares, nin nos trens, nin nos avións, a cousa é tan segura. Creo que estamos sendo un exemplo. Dáme un pouco de pena, pero á vez, como é un sector tan creativo, penso que se adaptará e conseguirá saír adiante.

O público galego ten moi boa fama. Como te sentes cando ves tocar aquí?

Eu son absolutamente feliz en Galicia, amo esta terra con todo o meu corazón. Entre o ben que se come e agradables que sodes todos. Para min os galegos sodes anfitrións en xeral; non soamente nos concertos, sempre me sentín moi arroupadiño. Como hai ese carácter galego de anfitrión eterno, quizais se fala tamén dese público. Ven un tío de fóra a tocar, e aí está o público dándoo todo.

Es cantautor de pes a cabeza, ata o punto de autoeditarte. Agora a canción de autor implica soamente autosuficiencia, ou segue estando cargada de connotacións reivindicativas?

O tema da canción de autor paréceme moi difícil, porque hai moitas opinións diferentes ao respecto. Eu penso que si teñen que ser cancións que digan cousas, pero non cómpre soamente un pouso reivindicativo, senón tamén un compromiso poético e unha intención lírica. Por exemplo, para min Robe Iniesta, de Extremoduro, é un cantautor. Creo que hai un montón de músicos que hai que meter no círculo da canción de autor por máis que toquen con banda, por máis que non se autoediten e por máis que non escriban letras reivindicativas.

É un termo que en España se asocia moito á canción protesta, porque creo que aquí ficamos erroneamente coa imaxe de cantautor que saíu tras a morte de Franco. Se es cantautor, é normal que en algún momento que esteas máis indignado cun tema social, o digas nunha canción. Para min un autor que se meta en berenxenais nas súas letras ten un valor engadido, pero creo que temos que ampliar o concepto un pouco e levalo á actualidade.

Considéraste máis “cancionista” que cantautor?

Identifícome coas dúas cousas. Podes ser cancionista sen cantar as túas cancións. Eu considérome máis autor que cantante, porque ao final tamén me encanta cantar, pero ao final o que máis me gusta é facer as cancións. Creo que é o máis máxico, porque de onde non había nada, ti creas algo. É unha especie de parto simbólico. Por iso quizais considereime máis veces cancionista.

Nos cinco anos que transcorreron entre Lo Mal Que Estoy y Lo Poco Que Me Quejo e El Arte de Saltar, notáronse grandes cambios na túa música. Agora es máis reflexivo, incluso crítico.

Eu vexo esa evolución tamén. Dinme de conta a medida que ía compoñendo cancións e sacando discos. Intento que as letras digan máis cousas, cando antes era máis xoguetón. Escribía cancións que non dicían moitas cousas, ou directamente nada, pero gustábame xogar coas palabras. Chegou un punto no que me empezou a apetecer dicir máis cousas, e agora incluso me custa traballo facer unha canción que consista simplemente nun xogo de palabras. Agora quero que comecen sempre desde unha reflexión, unha reivindicación, un sentimento, un estado de ánimo… Sempre quero que digan unha verdade, e sinto que estou conectando máis coa xente agora que antes.

A Ricardo Moya contácheslle que compós as cancións na mesma orde na que se van escoitar. Quizais por isto a túa música mantén esa frescura perpetua aínda que pasen os anos?

Non che digo que absolutamente todas as cancións as faga así, pero o 99% si. Gústame sentir que a canción vai avanzando, e que a letra e a música xorden á vez e ningunha se adapte á outra de todo. Intento manter ese intuición esperta durante a creación do tema, e quizais iso deixa logo unha sensación de que todo flúe. Porque eu procurei compoñela fluíndo.

Tamén fuches recollendo máis influencias, sobre todo de sons latinoamericanos. Ao mesmo tempo, fuches gañando público ao outro lado do Atlántico. Que veu antes, o éxito en Sudamérica ou as conexións coa súa música?

Eu sempre tiven a música latinoamericana de referencia, porque o meu pai é un gran amante, en concreto de todo o arxentino. Sempre escoitei moita máis música latinoamericana -e por suposto, aos cantautores de alí- que flamenco, por exemplo. O que si pasou é que como viaxei tanto e tiven a sorte de coñecer música máis alternativa, que non chega tanto aquí… Creo que tiven un novo namoramento con ese tipo de música. Do novo, volvín outra vez ao vello, e creo que se nota máis a influencia de Latinoamérica que ao principio.

Es un músico ao que lle encanta colaborar con outros. Esta retroalimentación continua axuda a desenvolver a escena estatal?

Eu creo que si, e máis agora que xa non se venden tantos discos e xa non importa tanto soar na radio. Existen un montón de plataformas máis libres e democráticas ás que calquera pode acceder. Agora ten moito máis peso o tema de cruzar públicos, e a demais a nivel artístico é unha experiencia moi gratificante. Moitas veces a un artista lle apetece mesturarse con outro e aprender mutuamente. Para min foi clave colaborar con Rozalén, El Niño de la Hipoteca ou Jorge Drexler. Así medramos moitos compañeiros, e é moi bonito porque é un crecemento moi orgánico.

Os teus dous últimos sinxelos, Zamba para Mi Padre e Sabéis Quiénes Sois, foron lanzados no contexto do confinamento. Inspirouche a experiencia do illamento?

Eu creo que tivo que inspirar a case todo o mundo. É unha experiencia tan radicalmente distinta a todo o que viviramos anteriormente. Este medo… eu creo que che dá unha perspectiva nova, e estar ao límite axuda a valorar outras cousas. Quero pensar que aprendín algo, e que algo quedará. Que esta situación non valga para fodernos a vida un ano, senón que tamén nos proporcione un pouco de sabedoría.

Antes da pandemia, tiñas plans de comezar a gravar novo disco en outono. Como vai iso?

Decidimos aprazalo un ano. Iamos comezar a gravar este setembro, pero agora imos gravar o setembro que vén. Se todo vai ben, sacaremos o disco a comezos de 2022. Outros compañeiros preferiron manter os plans de estudio, pero para nós a xira é moi importante, e queremos presentar ben o disco, tamén en Latinoamérica. Non queriamos sacalo e non poder facer as cousas como nos gustan. Queremos facer unha xira como as de antes.

Déixanos contarcho!
Mantente ao día das nosas novidades uníndote agora á nosa lista de suscriptores.