A duración de ‘O Irlandés’ e a ditadura do consumidor

Gústame moito a imaxe e a personalidade que Giussepe Tornatore otorgou en Cinema Paradiso á propia sala daquel pequeno cine dun pobo italiano. Un lugar físico onde conviven os nenos e os vellos, os pobres e os ricos, o universitario e o analfabeto e así todos os diferentes estratos sociais. Gústame porque retrata moi ben o carácter inherentemente democrático que ten o cine como arte. A literatura necesita todo do lector para funcionar e a pintura incluso pide coñecemento previo da disciplina para poder desfrutala. No cine basta con que unha pantalla esté encendida a altura dos teus ollos. E nos tempos que corren, cunha conexión estable a internet pódese consumir en calquera momento e hora. E aquí entran as vantaxes e os inconvenientes.

A pesares de que pasou dúas semanas polas carteleiras de cine, O Irlandés estreouse en Netflix o pasado 28 de novembro. E foi aquí cando comezou a xurdir un debate por redes sociais: É a última película de Scorsese excesivamente longa? A volta de De Niro e Al Pacino ao cine de gánsteres pareceu non ser suficiente para algúns para xustificar as máis de tres horas e media que dura a película.  E no medio disto xorde un esquema que se volveu viral que intenta poñer remedio a isto: Plantexar a cinta non como unha película, se non como unha miniserie de catro capítulos. Cita en que minuto e segundo exactos parar para que as escenas pechense e resolver así o problema que plantea a excesiva duración. Estaría ben se existise un problema. Pero non é o caso.

O esquema en cuestión.

O Irlandés é un desees proxectos malditos, unha produción difícil e que se eterniza, que volve sempre ao punto de partida e que parece só existir pola forza da vontade que o director pon en loitar contra vento e marea. É similar a casos como O home que matou a Don Quixote de Terry Gilliam, a adaptación de At the Mountains of Madness de Guillermo del Toro ou o nunca realizado biopic de Napoleón de Kubrick.

O caso de O Irlandés plantexouse dende un primeiro momento como a volta de Scorsese ao cine que lle deu a fama, cun reparto cheo de caras famosas deste xénero. Dende 2007 que comezou a preprodución, pasaron moitas cousas: Ata catro reescrituras do guión, cambios de produtora e fallos no casting. Pero finalmente sucedeu. A película coa Scorsese fai a súa rentrada triunfal nas historias da mafia, todo como el o quixo. É case íntimo. E hai quen se atreve a romper ese intimidade.

A cuestión non é que non se poda parar unha película que ocupa máis de 180 minutos de duración para vela en varias tandas. Poucos son os autoproclamados cinéfilos que viron Ben-Hur ou Novecento do tirón. Pero non se pon sobre a mesa que a duración desas películas está mal ou serían máis eficientes como outro produto que non son. Simplemente se paran a gusto de quen está vendo a cinta.  A ninguén lle vai parecer mal. Como se se quere ver colgado do teito. Pero é o consumidor quen se adapta a obra, non a obra respecto ao consumidor.

A aparición de Netflix e demáis plataformas de streaming online fixeron que as series gozaran hoxe en día dunha repopularización. Moitas veces xeran moitísimos máis cartos que producións millonarias de Hollywood. O éxito deste modelo radica principalmente en que aínda que forma unha historia maior, cada capítulo dunha serie pode verse dunha sentada, xa que conta cunha introdución, nó e desenlace propios. Así o espectador consume sen problemas cousas como Xogo de tronos, cuxa duración total ronda as 70 horas, mais dosificadas dunha en unha. Pero poñerse diante de máis de dúas horas da pantalla fáiselle bola. Aínda que é síntoma do momento histórico que vivimos, froito da cultura da absoluta inmediatez, non é directamente perxudicial co modelo clásico de entender o cine, pero si que crea unha extraña tiranía do consumidor.

As películas comezaron proxectándose en salas cheas de xente, onde tiñas que compartir espacio con outras persoas. A aparición da televisión permitiu reducir isto a unidade familiar e o VHS ver cando se quixese. Logo aparecerían os videoclubes e a escena “pirata” que farían moito máis barato o consumo de cine. Pero Netflix quita todos os intermediarios. A subscrición mensual non se paga a ningún chico que está xunto aos flocos de millo detrás dunha barra, págase directamente a produtora do que estás disposto a ver. Faite participe a nivel decimal da existencia da serie ou filme. O problema nace cando algún se cree que realmente é un accionista maioritario por isto. O esquema que “convirte” a O Irlandés nunha miniserie nace sobre o desexo de controlar cada detalle do que consumimos. Se o director non plantexou o proxecto como unha miniserie, o consumidor non é ninguén para dicidir como optimizar de forma obxetiva a obra.

No lado da balanza oposto atopase The Young Pope. A produtora ofreceu a Paolo Sorrentino realizar a serie como unha película de longa duración. O director italiano non quixo, e fixo unha serie de dez capítulos a cal funcionou estupendamente. Ninguén dixo que a forma óptima de vela é poñer sen pausa eses dez capítulos seguidos.

Se voltamos ao exemplo do principio da sala de cine de Cinema Paradiso, manteño o de que é marabilloso como se retrata o cine e que todo o mundo poda disfrutar del. Pero aínda que durante a proxección os nenos xogan, os vellos durmen e hai quen incluso intenta ligar con algunha rapaza, ninguén pide que se pare a película. Ninguén salvo o cura do pobo, que actúa de censor.

Déixanos contarcho!
Mantente ao día das nosas novidades uníndote agora á nosa lista de suscriptores.